تبلیغات
مقاله ی آزاد

این صفحه فقط عکس و منبع سلسله ی اشکانیان میباشد ونه چیز دیگر برای دیدن اصل مقاله اینجا کلیک کنید

 

سکه نقره با تصویر چهره ارشک و نام وی (به یونانی: ΑΡΣΑΚΟΥ)
پارت منطقه زرد رنگ در کنار امپراتوری سلوکیان به رنگ آبی و روم به رنگ بنفش در ۲۰۰ پ.م.
نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان
ابریشم چینی متعلق به ماوانگدویی (قرن ۲ پ.م)، ابریشم چینی احتمالا با ارزش‌ترین کالای لوکس مورد معامله توسط اشکانی با غرب از طریق جاده ابریشم بوده است.[۴۷]
سکه آندراگوراس، واپسین شهرب سلوکی پارت . اودر حدود 250 پیش از میلاد ادعای استقلال نمود.
طرحی از یک ایوان متعلق به ۵۰ میلادی در شهر هترا عراق
بازسازی یک کمان دار پارتی کنده کاری شده بر ستون ترایان.
سوار سنگین اسلحه پارتی در نبرد با شیر. موزه بریتانیا.

 

پایان کار اشکانیان [ویرایش]

سرانجام کشمکش‌های داخلی و شکستهای خارجی حیثیت واپسین شاهان اشکانی را بر باد داد. آخرین جنبشی که به پایان کار اشکانیان انجامید از پارس و به رهبری اردشیر بابکان آغاز شد. وی در سال ۲۲۴ میلادی بر اردوان چهارم شورید؛ اردوان در نبرد از اردشیر به سختی شکست خورد و خود نیز هنگام نبرد کشته شد. اردشیر احتمالاً در سال ۲۲۶ میلادی در تیسفون تاجگذاری نمود و خود را «شاهنشاه» خواند. بدین ترتیب دفتر دوره اشکانیان (از حدود ۲۳۸ پیش از میلاد تا حدود ۲۲۶ میلادی) بسته شد اما یاد شکوهشان چنان در جهان زنده بود که یکصد و پنجاه سال پس از سقوطشان امپراتور روم یولیانوس ترجیح داد به او لقب «فاتح پارت‌ها» دهند.

گاهشماری رویدادها [ویرایش]

  • ۳۳۴ تا ۳۲۳ پیش از میلاد : اسکندر مقدونی ایران را تصرف می‌کند، سقوط شاهنشاهی هخامنشی و آغاز یونانی سازی خاور .
  • ۳۲۹ تا ۳۲۷ پیش از میلاد : شمال شرقی ایران در برابر تهاجم اسکندر با کمک قبایل مرزی می‌ایستد. اسپیتامن قهرمان پایداری است .
  • ۳۱۲ تا ۳۲۷ پیش از میلاد : سلوکوس یکم سراسر ایران را می‌گیرد .
  • ۳۰۴/۳۰۳ پیش از میلاد  : چاندراگوپتا پادشاه هند از سلسله ماوریا مورد تهدید امپریالیسم مقدونی قرار می‌گیرد ولی بر سلوکوس یکم چیره می‌شود و بخش خاوری ایران را جدا می‌سازد . آغاز عقب نشینی مقدونیان از خاور .
  • پیش از ۲۱۸ پیش از میلاد : تهاجم اقوام بربر به ایران . فعالیت آنتیوخوس یکم (سوتر) برای جلوگیری از این خطر .
  • ۲۵۰ پیش از میلاد  : نخستین نشانه‌های تجزیه خواهی در شمال شرقی ایران. پدیدار شدن دو فرمانروای مستقل: آندراگوراس در پارت و دیودویوس در باکتریا ( باختر ).
  • حدود ۲۳۸ پیش از میلاد  : اعلام پادشاهی دیودوتوس و پیدایش قلمرو یونانی - باختری با کمک اهالی بومی .
  • حدود ۲۳۸ پیش از میلاد  : یورش اشک یکم سرکرده قبیله پارنی به پارت و آغاز فرمانروایی پارت اشکانی. آغاز فروپاشی چیرگی سلوکیان بر ایران. توقف یونانی کردن ایران.
  • حدود ۲۳۸ پیش از میلاد  : اشک یکم یورش سلوکوس دوم (کالینیکوس) را پس می‌راند. پارتیان لقب «اشک» را باب می‌نمایند.
  • حدود ۲۰۸ پیش از میلاد  : اشک دوم یورش آنتیوخوس سوم را پس می‌راند. پادشاهی از شاخه بردار بزرگ تر اشکانیان بیرون می‌شود.
  • ۱۷۱ تا حدود ۱۳۸ پیش از میلاد: مهرداد یکم خالق نیروی بزرگ پارت. آغاز استبداد. نخستین نشانه‌های ایران گرایی. تهدید از دو جبهه، از سوی سلوکیان در باختر و اقوام آسیای میانه از شمال خاور.
  • ۱۲۳ تا ۸۸/۸۷ پیش از میلاد: مهرداد دوم قدرت پارت را زنده می‌کند. ارمنستان زیر نفوذ پارتیان قرار می‌گیرد. ایران باستان زنده می‌شود. مجموعه ساختمانهای شهر نسا ساخته می‌شود.
  • نیمه نخست سده یکم پیش ازمیلاد: پیدایش مدعیان و غاصبان در دولت پارت. خاورمیانه در برابر گسترش جویی روم. ایران اشکانی یگانه نیروی توانا برای پایداری در برابر روم.
  • ۵۸/۵۷ تا ۳۹ پیش از میلاد: اُرُد اول. پادشاهی پارت با روم وارد جنگ می‌شود. نبرد کرهه (حران) در سال ۵۳ پیش از میلاد و شکست و مرگ لیسینیوس کراسوس از سه امپراتور (حکومت سه نفره) روم. امپراتوری اشکانی نیرویی برابر با روم در جهان آن روزگار. فرات مرز میان دو امپراتوری.
  • ۴۱ تا ۳۹ پیش از میلاد  : پارتیان اربابان خاورمیانه. شکست و مرگ پاکور شاهزاده پارت در گیندوراس در ۳۹ پیش از میلاد.
  • حدود ۳۹ تا ۲/۳ پیش از میلاد: فرهاد چهارم . حمله آنتونیوس یکی از سه فرمانروای روم به قلمرو پارت. شکست رومیان و پس نشستن آنها در ۳۶ پیش از میلاد.
  • حدود ۱۱-۳۷ میلادی : اردوان دوم. برنامه معروف «هخامنشی سازی» تایید شده در منابع کلاسیک. پیشرفت ایران گرایی. حماسه ایرانی و نقش دودمانهای بزرگ پارتی در ایجاد این حماسه. هنر پارت ادامه اهنده هنر هخامنشی.
  • ۴۲ میلادی : پارتیان شهر سلوکیه را پس از شش سال محاصره تسخیر می‌کنند.
  • حدود ۵۱ تا ۸۰/۷۶ میلادی : بلاش یکم. پیکار قطعی بر سر ارمنستان. شکست رومیان در راندیا در سال ۶۳ میلادی. شکل گیری میراث اشکانیان: دولت پارت, مادآتروپاتن, ارمنستان. ادامه پیشرفت ایران گرایی. زبان ایرانی پهلوی جای زبان یونانی را روی سکه‌ها می‌گیرد. گردآوری و نشر (احتمالی) اوستا. تایید تیرداد از سوی نرون به عنوان شاه ارمنستان.
  • سده دوم میلادی : حالت دفاعی امپراتوری پارت.
  • ۱۰۸/۱۰۹ - ۱۲۷/۱۲۸ میلادی : خسرو. حمله امپراتور ترایانوس از سال ۱۱۴ تا ۱۱۷ میلادی به امپراتوری پارت. رومیان پس از موفقیتهای اولیه ناچار می‌شوند برابر ضد حمله‌های شدید پارتیان پس نشینی کنند. فرات دوباره مرز دو امپراتوری می‌شود.
  • ۱۴۷/۱۴۸-۱۹۰ میلادی : بلاش چهارم. یورش ناکام پارت به ارمنستان و سوریه. ضد حمله رومیان و تسخیر تیسفون. شیوع بیماری طاعون و عقب نشینی رومیان. تسلط رومیان بر بخشی از بین النهرین.
  • ۱۹۱-۲۰۶ میلادی : بلاش پنجم. یورش جدید رومیان به پارتیان. امپراتور سپتیموس سوروس تیسفون را می‌گیرد. شکست رومیان در هاترا. بخشی از بین النهرین ضمیمه امپراتوری روم می‌شود. ناتوانی تدریجی دولت پارت.
  • ۲۰۷-۲۲۱ میلادی : بلاش ششم. پارتیان در برابر امپراتور کاراکالا. پیروزی پارتیان بر امپراتور ماکرینوس. روم خوار شده وادار می‌شود خراج سنگینی به ایران بپردازد. شورش‌های داخلی بر ضد اشکانیان.
  • حدود ۲۱۲ میلادی : اردوان چهارم برادر بلاش برضد او قیام می‌کند.
  • حدود ۲۲۰ تا ۲۲۶/۲۲۸ میلادی : اردشیر بابکان، نوه ساسان، آغاز به تصرف پارس می‌کند. نبرد بر سر قدرت در ایران. شکست اردوان چهارم، و احتمالاً در سال ۲۲۸ شکست بلاش ششم از اردشیر بابکان. سقوط دودمان اشکانی و پایان امپراتوری پارت. آغاز فروانروایی ساسانیان.

شاهان اشکانی [ویرایش]

توضیح: ح علامت اختصاری حدود است.

  • ارشک (اشک یکم) (ح۲۵۰- ح۲۴۷ ق.م)
  • تیرداد یکم (اشک دوم) (ح۲۴۷- ح۲۱۱ ق.م)
  • اَردوان یکم (اشک سوم) (ح۲۱۱- ح۱۹۱ ق.م)
  • فریاپت (اشک چهارم) (ح۱۹۱- ح۱۷۶ ق.م)
  • فرهاد یکم (اشک پنجم) (ح۱۷۶- ح۱۷۱ ق.م)
  • مهرداد یکم (اشک ششم) (ح۱۷۱- ح۱۳۸ یا۱۳۷ ق.م)
  • فرهاد دوم (اشک هفتم) (ح۱۳۸ یا ۱۳۷- ح۱۲۸ ق.م)
  • اردوان دوم (اشک هشتم) (ح۱۲۸- ح۱۲۳ ق.م)
  • مهرداد دوم (اشک نهم) (ح۱۲۳- ۸۷ ق.م)
    • گودرز یکم (۹۱ - ۷۸؟)
    • اُرُد یکم (۷۸ - ؟)
  • سیناتروک (اشک دهم) (۷۶ یا ۷۵- ۷۰ یا ۶۹ ق.م)
  • فرهاد سوم (اشک یازدهم) (۷۰ یا ۶۹- ۵۸ یا ۵۷ ق.م)
  • مهرداد سوم (اشک دوازدهم) (۵۸ یا ۵۷- ۵۶ ق.م)
  • اُرد دوم (اشک سیزدهم) (ح۵۶- ۳۷ یا ۳۶ ق.م)
  • فرهاد چهارم (اشک چهاردهم) (ح۳۷- ۲ ق.م)
    • تیرداد دوم (۳۲ - ح۳۰ پ.م)
  • فرهاد پنجم یا (فرهادک) (اشک پانزدهم) (۲ ق.م- ۴ م)
    • ملکه موزا (۲ ق.م- ۴ م) همراه با پسرش فرهاد پنجم
  • اُرد سوم (اشک شانزدهم) (۴- ۶ یا ۷ م)
  • ونُن یکم (اشک هفدهم) (۷ یا ۸- ۱۲ م)
  • اردوان سوم (اشک هیجدهم) (۱۲- ۳۹ یا ۴۰ م)
    • تیرداد سوم (ح۳۶ م)
  • وردان (اشک نوزدهم) (۳۹ یا ۴۰- ۴۵ م)
  • گودرز دوم (اشک بیستم) (۴۱- ۵۱ م)
  • ونن دوم (اشک بیست و یکم) (۵۱ م)
  • بلاش یکم (اشک بیست و دوم) (۵۱- ۷۷ یا ۷۸ م)
  • پاکور (اشک بیست و سوم) (۷۸- ۱۰۸ یا ۱۱۰ م)
    • اردوان چهارم (۱۰۸- ۱۱۰ م)
  • خسرو (اشک بیست و چهارم) (ح۱۱۰- ۱۲۸ یا ۱۲۹ م)
    • بلاش دوم (۷۷ - ۸۰ م)
    • مهرداد چهارم (۱۲۸؟ یا ۱۲۹؟- ۱۴۷؟ م)
  • بلاش سوم (اشک بیست و پنجم) (۱۲۸ یا ۱۲۹- ۱۴۷ م)
  • بلاش چهارم (اشک بیست و ششم) (۱۴۷- ۱۹۱ م)
  • بلاش پنجم (اشک بیست و هفتم) (۱۹۱- ۲۰۸ م)
  • بلاش ششم(اشک بیست و هشتم) (۲۰۸- ح۲۱۵ م)
  • اردوان پنجم (اشک بیست و نهم) (ح۲۱۶- ۲۲۶ م)
  • اردوازد

پاورقی [ویرایش]

  1. ^  گزارش تاسیتوس
  2. ^  آمیانوس مارسلینوس
  3. ^  یوستینوس

منابع [ویرایش]

  1. Waters 1974, p. 424.
  2. Brosius 2006, p. 84
  3. "roughly western Khurasan" Bickerman 1983, p. 6.
  4. محسنی، محمدرضا. پان ترکیسم، ایران و آذربایجان. انتشارات سمرقند، ۱۳۸۹، ص 160.
  5. Katouzian 2009, p. 41; Curtis 2007, p. 7; Bivar 1983, pp. 24–27; Brosius 2006, pp. 83–84
  6. Bivar 1983, p. 24; Brosius 2006, p. 84
  7. Bivar 1983, pp. 24–27; Brosius 2006, pp. 83–84
  8. Curtis 2007, pp. 7–8; Brosius 2006, pp. 83–84
  9. Ashrafian, Hutan. (2011), "Limb gigantism, neurofibromatosis and royal heredity in the Ancient World 2500 years ago: Achaemenids and Parthians", J Plast Reconstr Aesthet Surg 64 (4): 557, doi:10.1016/j.bjps.2010.08.025, http://www.jprasurg.com/article/S1748-6815(10)00521-8/pdf%7C. 
  10. Bivar 1983, pp. 28–29
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Curtis 2007, p. 7
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Katouzian 2009, p. 41
  13. Garthwaite 2005, p. 67
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Brosius 2006, p. 85
  15. Bivar 1983, pp. 29–31
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Curtis 2007, p. 8
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Brosius 2006, p. 86
  18. Bivar 1983, p. 36
  19. Bivar 1983, pp. 98–99
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Brosius 2006, pp. 85–86
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Bivar 1983, p. 29; Brosius 2006, p. 86; Kennedy 1996, p. 74
  22. Bivar 1983, pp. 29–31; Brosius 2006, p. 86
  23. Bivar 1983, p. 31
  24. Bivar 1983, p. 33; Brosius 2006, p. 86
  25. Curtis 2007, pp. 10–11; Bivar 1983, p. 33; Garthwaite 2005, p. 76
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ Curtis 2007, pp. 10–11; Brosius 2006, pp. 86–87; Bivar 1983, p. 34; Garthwaite 2005, p. 76;
  27. Garthwaite 2005, p. 76; Bivar 1983, p. 35
  28. Brosius 2006, pp. 103, 110–113
  29. Kennedy 1996, p. 73; Garthwaite 2005, p. 77
  30. Garthwaite 2005, p. 77; Bivar 1983, pp. 38–39
  31. Brosius 2006, p. 103 They most likely operated a mint at Mithridatkert/Nisa as well.
  32. Bivar 1983, p. 34
  33. Brosius 2006, p. 89; Bivar 1983, p. 35
  34. Bivar 1983, pp. 36–37; Curtis 2007, p. 11
  35. Garthwaite 2005, pp. 76–77; Bivar 1983, pp. 36–37; Curtis 2007, p. 11
  36. Bivar 1983, pp. 37–38; Garthwaite 2005, p. 77; see also Brosius 2006, p. 90 and Katouzian 2009, pp. 41–42
  37. Torday 1997, pp. 80–81
  38. Garthwaite 2005, p. 76; Bivar 1983, pp. 36–37; Brosius 2006, pp. 89, 91
  39. Brosius 2006, p. 89
  40. Bivar 1983, p. 38; Garthwaite 2005, p. 77
  41. Bivar 1983, pp. 38–39; Garthwaite 2005, p. 77; Curtis 2007, p. 11; Katouzian 2009, p. 42
  42. Bivar 1983, pp. 38–39
  43. Bivar 1983, pp. 40–41; Katouzian 2009, p. 42
  44. Bivar 1983, p. 40; Curtis 2007, pp. 11–12; Brosius 2006, p. 90
  45. Curtis 2007, pp. 11–12
  46. Brosius 2006, pp. 91–92; Bivar 1983, pp. 40–41
  47. Garthwaite 2005, p. 78
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ Bivar 2007, p. 26
  49. Brosius 2006, pp. 90–91; Watson 1983, pp. 540–542; Garthwaite 2005, pp. 77–78
  50. Garthwaite 2005, p. 78; Brosius 2006, pp. 122–123
  51. Brosius 2006, pp. 123–125
  52. Wang 2007, pp. 100–101
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ Brosius 2006, p. 92
  54. Kennedy 1996, pp. 73–78; Brosius 2006, p. 91; Sheldon 2010, pp. 12–16
  55. Brosius 2006, pp. 116, 122; Sheldon 2010, pp. 231–232
  56. ۵۶٫۰ ۵۶٫۱ Kennedy 1996, p. 84
  57. Wang 2007, pp. 99–100
  58. Curtis 2007, pp. 7–25; Sellwood 1983, pp. 279–298
  59. Brosius 2006, p. 103
  60. Sellwood 1983, p. 280
  61. Sellwood 1983, p. 282
  62. Curtis 2007, pp. 14–15; see also Katouzian 2009, p. 45
  63. Garthwaite 2005, p. 85; Curtis 2007, pp. 14–15
  64. ۶۴٫۰ ۶۴٫۱ Curtis 2007, p. 11
  65. Garthwaite 2005, pp. 80–81; see also Curtis 2007, p. 21 and Schlumberger 1983, p. 1030
  66. Schlumberger 1983, p. 1030
  67. Katouzian 2009, p. 45
  68. Neusner 1983, pp. 909–923
  69. Asmussen 1983, pp. 924–928
  70. ۷۰٫۰ ۷۰٫۱ Brosius 2006, p. 125
  71. Garthwaite 2005, pp. 68, 83–84; Colpe 1983, p. 823; Brosius 2006, p. 125
  72. Duchesne-Guillemin 1983, pp. 872–873
  73. Colpe 1983, p. 844
  74. ۷۴٫۰ ۷۴٫۱ ۷۴٫۲ ۷۴٫۳ Brosius 2006, p. 127
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ ۷۵٫۲ Brosius 2006, p. 128
  76. Brosius 2006, p. 127; see also Schlumberger 1983, pp. 1041–1043
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ ۷۷٫۲ ماهنامه پیام دریا، ماهنامه اطلاعات علمی، مقاله اختراعات ایرانیان در پهنه دریانوردی و نجوم (جعفر سپهری)
  78. http://books.google.com/books?id=hISACjsS3FsC&pg=PA66&dq=parthian+battery#v=onepage&q=parthian%20battery&f=false
  79. http://books.google.com/books?id=5mT06u90nR0C&pg=PA136&dq=parthian+battery#v=onepage&q=parthian%20battery&f=false
  80. http://books.google.com/books?id=fSbRZunGbF4C&pg=PA130&dq=parthian+battery#v=onepage&q=parthian%20battery&f=false
  • تاریخ ایران - دکتر خنجی
  • تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ا. آ. گرانتوسکی - م. آ. داندامایو، مترجم، کیخسرو کشاورزی، ناشر: مروارید ۱۳۸۵
  • پیگولووسکایا : تاریخ ایران از عهد باستان تا قرن ۱۸، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳.
  • تاریخ اشکانیان - میخایل میخائیلوویچ دیاکونوف، ترجمه کریم کشاورز، تهران
  • تاریخ اجتماعی ایران. مرتضی راوندی. ( جلد ۱ ) ۱۳۵۴
  • تاریخ ایران باستان. دیاکونوف، میخائیل میخائیلوویچ. روحی ارباب. انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم ۱۳۸۰
  • ولسکی، یوزف. شاهنشاهی اشکانی، چاپ اول. ترجمه مرتضی ثاقب فر. تهران: ققنوس, ۱۳۸۳. x- ۴۵۲-۳۱۱-۹۶۴

جستارهای وابسته [ویرایش]

  • امپراطوری ایران
  • ماد
  • اشکانیان
  • تاریخ ایران
  • جنگ‌های ایران و روم
  • چیرگی اشکانیان بر ارمنستان

پیوند به بیرون [ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با اشکانیان موجود است.

  • شیوه آسیائی تولید در ایران
  • قیام‌های ایرانیان در طول تاریخ
  • شهر، شهرسازی و شهرنشینی در ایران پیش از اسلام